Chuyên đề tuần 1: Vì sao tăng triglyceride máu lại dẫn đến viêm tụy?

Trường hợp lâm sàng : Bệnh nhân nam 46 tuổi, đái tháo đường đang dùng thuốc hạ đường huyết uống nhập viện vì đau thượng vị liên tục 1 ngày này kèm buồn nôn, nôn và không nhà hàng siêu thị gì được. Bác sĩ nghĩ đến viêm tụy cấp nhưng hiệu quả amylase lại trong số lượng giới hạn thông thường. Đường huyết của bệnh nhân là 410 mg / dL và mẫu huyết thanh được diễn đạt là đục như sữa. Có nên liên tục nghĩ đến viêm tụy cấp ?

Hình 1 – Tuyến tụy

– Huyết thanh đục như sữa là chỉ điểm cho thấy có tăng lượng mỡ trong máu, thường là dưới dạng triglycerides.

– Mẫu huyết thanh đục thường ảnh hưởng tác động đến thử nghiệm amylase và cho ra những hiệu quả âm tính giả, khiến chẩn đoán viêm tụy cấp vẫn đúng mực dù trị số amylase máu vẫn thông thường .

Hình 2 – Huyết thanh đục như sữa trong trường hợp tăng triglyceride máu
– Sỏi mật và nghiện rượu là nguyên do của khoảng chừng 80 % trường hợp viêm tụy. Tăng triglyceride máu là nguyên do đứng hàng thứ nhì, chiếm khoảng chừng 1-4 % số trường hợp ( có điều tra và nghiên cứu cho thấy chiếm đến 7 % ) .
– Có sự liên hệ giữa tăng triglyceride máu mức độ trung bình với viêm tụy, trong khi những trị số lớn hơn 1000 mg / dL sẽ có nhiều năng lực dẫn đến viêm tụy .
– Mặc dù tần suất viêm tụy khi có tăng triglyceride máu khá cao, việc dự báo những bệnh nhân nào sẽ khởi bệnh khi mức triglyceride máu cao hơn 1000 mg / dL vẫn còn là điều nan giải .
– Tương tự cholesterol, triglyceride có cả 2 nguồn gốc ngoại sinh lẫn nội sinh .
– Triglyceride nhập vào khung hình từ khẩu phần ăn được trong bước đầu tàng trữ trong những chylomicrons, còn triglyceride nội sinh được gan tổng hợp và tiềm ẩn trong VLDL .

Hình 3 – Tăng triglyceride do nguyên do nội sinh ( tổng hợp từ gan ) và ngoại sinh ( hấp thu từ ruột )
2 lipoproteins này là nguồn triglycerides đa phần trong máu và tương tác với lipoprotein lipase ở mô ngoại biên để dự trữ triglycerides trong bắp cơ và mô mỡ .

Hình 4 – Dự trữ triglycerides trong bắp cơ và mô mỡ. LPL ( lipoprotein lipase ) – FFA ( Acid béo tự do )
Do đó, hình thành tăng triglyceride máu nhờ vào vào cân đối giữa sự tổng hợp và dị hóa ( catabolism ) của những lipoproteins nói trên .
Tăng triglyceride máu nguyên phát là một dạng bệnh di truyền hiếm gặp gây tăng triglycerides gồm có : Bệnh chylomicron máu mái ấm gia đình ( Tăng lipid máu type I ), Tăng triglyceride máu mái ấm gia đình ( Tăng lipid máu type IV ), và Tăng lipide máu hỗn hợp mái ấm gia đình ( Tăng lipide máu type V ) .

Hình 5 – Phân loại Fredrickson về tăng lipoprotein máu
Có nhiều nguyên do gây tăng triglyceride máu thứ phát như nghiện rượu, đái tháo đường, chính sách ăn, béo phì, estrogen, có thai, suy thận mãn, suy giáp, và một số ít thuốc ( thiazides, thuốc chẹn beta, thuốc ức chế protease ) .

Hình 6 – Các biến hóa về xơ vữa hoàn toàn có thể đi kèm với tăng triglyceride máu
Các rối loạn chuyển hóa nguyên phát có tính mái ấm gia đình có năng lực gây ra những mức độ triglyceride máu cao hơn 1000 mg / dL .
Đối với những nguyên do thứ phát, cần phải có một khiếm khuyết cơ bản trong dị hóa triglyceride, cùng ảnh hưởng tác động của những tác nhân gây bệnh mới hoàn toàn có thể đạt được những mức độ triglyceride máu tương tự như .

Tại sao tăng triglycerides máu lại gây nên viêm tụy cấp? 

– Cơ chế đúng mực chưa biết rõ nhưng được xem là có tương quan đến ngày càng tăng nồng độ chylomicrons trong máu. Chylomicrons thường được tạo thành 1-3 giờ sau khi ăn và được dọn sạch trong vòng 8 giờ .

– Tuy nhiên, khi lượng triglycerides vượt quá 1000mg/dL, chylomicrons hầu như hiện diện thường xuyên.

– Các thành phần tỷ trọng thấp này size rất lớn hoàn toàn có thể gây ùn tắc những mao mạch dẫn đến thiếu máu tại chỗ và toan chuyển hóa máu .
– Tổn thương tại chỗ khiến triglycerides tiếp xúc với những men lipases của tụy .
– Sự thoái biến của triglycerides thành những acids béo tự do sẽ dẫn đến tổn thương nhiễm độc tế bào, gây thêm tổn thương tại chỗ, làm tăng những chất trung gian của phản ứng viêm ( inflammatory mediators ) và những gốc tự do ( không tính tiền radicals ), sau cuối biểu lộ bằng viêm tụy .
– Viêm tụy cấp do tăng triglyceride máu cần được điều trị cấp cứu tựa như như viêm tụy cấp do những nguyên do khác ; những giải pháp nâng đỡ gồm có nhịn ăn, dịch truyền tĩnh mạch, thuốc giảm đau nếu thiết yếu .
– Phải luôn xác lập rằng mức triglycerides thực sự có ngày càng tăng .
– Cần làm thêm những xét nghiệm hướng đến việc xác lập nguyên do gây tăng triglycerides máu ( như bilan chuyển hóa cơ bản, tính năng gan, protein niệu, và TSH ) .
– Cần điều trị những nguyên do thứ phát như đái tháo đường, thuốc men, suy giáp v.v. vì sẽ giúp giảm triglyceride máu, và cải tổ diễn tiến lâm sàng của viêm tụy cấp .
– Dù lượng triglycerides trong máu sẽ giảm tự nhiên khi nhịn ăn trong vài ngày, cũng đã có những tiếp cận để thôi thúc quy trình này diễn ra nhanh gọn hơn .
– Một trong những giải pháp đó là vô hiệu trực tiếp những lipoproteins bằng quy đổi huyết tương ( plasmapharesis ) đã được dùng để dự trữ ở những bệnh nhân không cung ứng với điều trị bằng thuốc .
Tuy nhiên, chiêu thức điều trị này tốn kém và chỉ được thực thi một cách số lượng giới hạn ở những TT y khoa lớn .
Một tiếp cận điều trị khác là trực tiếp vô hiệu những lipoproteins để thôi thúc sự dị hóa của chúng .
Phương pháp này dựa trên những quan sát cho thấy tăng triglyceride máu là do khiếm khuyết trực tiếp hoặc giảm hoạt động giải trí của men lipoprotein lipase .
Hoạt động của lipoprotein lipase được tăng cường bởi cả heparin lẫn insulin .
Từ đó đã khiến 1 số ít tác giả vận dụng tiêm truyền tĩnh mạch hai chất này để điều trị cấp cứu viêm tụy và giảm lượng triglycerides máu .
Tuy rằng những chiêu thức điều trị mới này chưa được đưa vào hướng dẫn điều trị chính thức, vẫn hoàn toàn có thể dùng insulin để điều trị khi có đái tháo đường, và làm giảm lượng triglyceride máu .
Ngoài những tiếp cận điều trị mới mẻ và lạ mắt này, hoàn toàn có thể dùng những thuốc thường thì như fibrates hoặc niacin để giảm lượng triglyceride máu .
Cần làm thêm những xét nghiệm để tìm những khiếm khuyết chuyển hóa tiềm tàng có tính cách mái ấm gia đình. Nếu thiết yếu, phải điều tra và nghiên cứu hàng loạt tiền sử mái ấm gia đình và triển khai những xét nghiệm về gen dưới sự tương hỗ của chuyên viên về lipid máu .
Về xử trí lâu bền hơn, cần duy trì lượng triglycerides máu dưới 500 mg / dL để phòng chống viêm tụy tái phát .
Nguồn : http://diendanykhoa.com/showthread.php?t=1150

Share this:

Thích bài này:

Thích

Đang tải …

Related Posts

About The Author