Gắn bó mẹ – con: Đặc điểm quan trọng của những năm đầu đời

Vai trò quan trọng của việc duy trì gắn bó mẹ con trong những năm đầu đời là rất to lớn .

Hậu quả của việc gắn bó không an toàn giữa Mẹ – Con

“ … Công trình nghiên cứu và điều tra tiên phong của Harry Harlow về những con khỉ không Mẹ tạo ra một thành viên khỉ cực kỳ bất bình thường về phương diện cá thể. Những con đó không có năng lực phản ứng trước những con Khỉ khác ; không hề thực thi vai trò của chúng trong mạng lưới hệ thống thang bậc đang có ; chúng sợ sệt co rúm lại hoặc hung hãn tiến công trong những trường hợp không thích hợp ; Chúng tỏ ra không có năng lực nuôi dưỡng chính con cháu của mình nếu chúng hoàn toàn có thể sinh con đẻ cái được .. ”

gan bo me con dac diem quan trong cua nhung nam dau doi
Những con khỉ không mẹ bất thường hơn những con khỉ có mẹ. (Ảnh: Keywordsking)

“Những nghiên cứu của Spitz và Wolf (1935) tại nhà trẻ mồ côi và tại trại giam cho thấy, cảm giác an toàn của trẻ nhờ đôi bàn tay mẹ có liên quan đến việc tập đi. Và sự âu yếm tình cảm khi người mẹ gọi con đã làm cho con ham nói, ham đi. Những nghiên cứu về trẻ em có hội chứng “vắng mẹ” (hospitalism) hay trẻ bị cách li quá lâu với cha mẹ do chiến tranh cũng chỉ ra các rối loạn tâm lí trẻ em, mà biểu hiện điển hình là chứng nhiễu tâm, kém thích nghi xã hội.

Đến năm 1946, Spitz liên tục có thêm miêu tả về một dạng khác của rối loạn tinh thần ở trẻ nhỏ – rối loạn gắn bó, với tên gọi : trầm cảm vắng mẹ ( anaclitic depression ). Dạng rối loạn này xảy ra đa phần ở trẻ nhỏ khi vắng mẹ quá 3 tháng trong thời hạn từ 6 đến 12 tháng tuổi. Sự vắng mẹ gây ra những triệu chứng rối loạn về cả thể chất và tâm lý cho trẻ như tự cô lập, tránh tiếp xúc xã hội, sụt cân, khó ngủ, khước từ ăn, chậm phát triển tâm hoạt động, dễ bị nhiễm khuẩn, tự kích thích bằng những hành vi rập khuôn và có ánh nhìn xa xăm .. ”
Trong toàn cảnh ảnh hưởng tác động của sự phát triển can đảm và mạnh mẽ về kinh tế tài chính xã hội trên khoanh vùng phạm vi toàn thế giới kéo theo lượng thời hạn cho việc làm và những mối quan hệ xã hội của người lớn ngày một ngày càng tăng. Ở Nước Ta hoàn toàn có thể thấy một thực trạng rằng thời hạn mà cha mẹ dành cho con cháu ngày càng ít đi .
Đây là thông tin được bà M.Zaman, Phó đại diện thay mặt UNICEF đưa ra tại lễ công bố tác dụng tìm hiểu toàn nước tiên phong về mái ấm gia đình tại Nước Ta. Kết quả cuộc tìm hiểu cho thấy, 20 % những ông bố và 7 % những bà mẹ trọn vẹn không dành một chút ít thời hạn nào cho việc chăm nom con cháu do phải lo kiếm sống .
Đây là một thực trạng đáng báo động, trong khi nhà nước đã có quyết định hành động tăng mức nghỉ thai sản từ 4 lên 6 tháng cho người mẹ, chứng tỏ rằng những nhà hoạch định chủ trương đã nhận thức được vai trò quan trọng của việc duy trì gắn bó Mẹ – Con trong những năm đầu đời .

gan bo me con dac diem quan trong cua nhung nam dau doi
Vai trò quan trọng của việc duy trì gắn bó Mẹ – Con trong những năm đầu đời là rất to lớn. (Ảnh: Qbaobei)

Nhà tâm lí học người Anh John Bowlby ( 1907 – 1990 ) được xem là người tiên phong đưa khái niệm “ sự gắn bó ” vào tâm lí học. Sự gắn bó được ông định nghĩa là “ những link tâm lí bền vững và kiên cố giữa con người với con người ” .
Học thuyết Gắn bó được coi là một trong những học thuyết tầm cỡ trong nghành Tâm lý học về trẻ nhỏ nói riêng. Trong đó những kim chỉ nan và thực nghiệm chỉ ra đặc thù và vai trò của sự duy trì một mối quan hệ bảo đảm an toàn giữa trẻ nhỏ và người chăm nom ( Mẹ ) trong những năm đầu đời ( 0 – 3 ), quy trình này không những ảnh hưởng tác động tới sự phát triển lành mạnh của đứa trẻ mà còn biểu lộ sự tác động ảnh hưởng xuyên suốt với 1 cá thể trong hàng loạt quy trình trưởng thành .
Bắt đầu từ khi chào đời cho tới 3 tuổi đặc thù Gắn bó đã Open ở đứa trẻ, quy trình tiến độ trẻ bộc lộ can đảm và mạnh mẽ nhất nhu yếu gắn bó của mình là từ 6 tháng đến trước 3 tuổi. Đây là quá trình trong Phân tâm học cho rằng trẻ đang chưa bộc lộ một cái tôi rõ ràng, cái tôi của trẻ nhập cùng với hình ảnh người Mẹ. Vì vậy người Mẹ đóng vai trò vô cùng quan trọng, vừa là người chăm nom, vừa là cầu nối giữa trẻ với quốc tế bên ngoài. Niềm tin của trẻ vào người Mẹ chính là sự phản ảnh niềm tin của trẻ với quốc tế .
Nhà tâm lý học nổi tiếng người Mỹ với thuyết Đa trí mưu trí Howard Gardner đã viết trong cuốn sách của mình rằng : “ .. Các dạng trí khôn cá thể bắt nguồn từ mối quan hệ ràng buộc giữa đứa trẻ và người chăm nom nó, trong hầu hết những trường hợp đó là gắn bó mẹ-con ” .

Các giai đoạn gắn bó của trẻ

John Bowlby chia những tiến trình gắn bó của trẻ thành 4 quá trình .

Tìm kiếm 0-3 tháng: Với giới hạn của các cơ quan thụ cảm, sự gắn bó của trẻ chưa hướng đến đối tượng cụ thể, chưa tỏ ra khó chịu khi người lạ bế ẵm. Trẻ tỏ ra thích nghe giọng nói của con người hơn là những âm thanh khác, thích nghe giọng nói của mẹ hơn là của người khác. Đến 2 tháng tuổi, trẻ bắt đầu biết thể hiện nhu cầu gắn bó qua những giao tiếp bằng mắt.

gan bo me con dac diem quan trong cua nhung nam dau doi
Niềm tin của trẻ vào người Mẹ chính là sự phản ảnh niềm tin của trẻ với thế giới. (Ảnh: Sheknows)

Thiết lập 3-6 tháng: Biết cười đáp lại những giọng nói và sự tiếp xúc cơ thể từ bất kì ai để duy trì sự tương tác, nhưng những phản ứng này đã trở nên chọn lọc hơn, nhạy với người nuôi dưỡng hơn là với người lạ. Trẻ bắt đầu biết phân biệt người quen với người lạ. Trẻ chưa biểu hiện rõ rệt cảm giác lo âu khi phải tạm xa mẹ

Đỉnh cao 6 – 24 tháng: Phân biệt được cha mẹ với người lạ và thể hiện sự gắn bó rất chọn lọc. Nhu cầu được gần gũi mẹ rất lớn. Các biểu hiện của mong muốn này được trẻ bộc lộ rõ và chủ động hơn. Xuất hiện sự lo âu rõ rệt khi phải xa cách mẹ. Khi đó, nếu người lạ xuất hiện, trẻ sẽ biểu hiện những phản ứng rất mạnh và bột phát

Duy trì 2- >3 tuổi: Thích ứng được với việc xa mẹ tạm thời và sự xuất hiện của người lạ. Cảm giác được an toàn của trẻ ổn định hơn. Đối tượng và mục tiêu gắn bó được mở rộng ra.

Trong những tháng tuổi đầu đời, đứa trẻ hình thành một mối quan hệ tiềm tàng với người Mẹ. Được sự tương hỗ và chăm nom từ phía người Mẹ bởi những năng lượng khung hình của trẻ chưa đủ để nó hoàn toàn có thể “ vắng mẹ ”, từ sự nhờ vào về vật chất trẻ cũng chịu sự lôi cuốn đặc biệt quan trọng từ phía người Mẹ về mặt tình thần, nó có khuynh hướng bắt chước những gì mà người Mẹ làm, biểu lộ cảm hứng tương tự với cảm hứng của người Mẹ. Cùng với đó là sự hấp dẫn can đảm và mạnh mẽ của tình cảm người Mẹ dành cho đứa Con .
Trong quy trình tiến độ này sự thể hiện nhu yếu của trẻ đa phần trải qua tiếng khóc, đây là 1 đặc thù người cha mẹ cần chú ý quan tâm khi chăm nom trẻ, không nên ép trẻ nín khóc, hoặc hấp tấp vội vàng thoả mãn nhu yếu khi trẻ khóc. Cần dành thời hạn lắng nghe và hiểu nhu yếu của trẻ qua những đặc thù khác nhau của tiếng khóc : Khóc đói, khóc ngủ, khóc do gặp nguy hại, khóc ăn vạ …

gan bo me con dac diem quan trong cua nhung nam dau doi
Trẻ bộc lộ nhu cầu của trẻ thông qua tiếng khóc. (Ảnh: Asian Scientist Magazine)

Trẻ nhỏ tới 1 tuổi sợi dây gắn kết Mẹ – Con đạt trạng thái tối đa, đứa trẻ sẽ bộc lộ những lo âu nếu đột ngột bị cách ly khỏi Mẹ hoặc thể hiện sự sung sướng khi được nhìn thấy Mẹ, được Mẹ yêu thương. Đứa trẻ tìm cách duy trì cảm giác hạnh phúc khi được ở bên Mẹ và tránh tối đa các trạng thái đau khổ hoặc lo âu. Thực tế chúng ta thường thấy giai đoạn này có những em bé suốt ngày bám chân Mẹ, mẹ đi là khóc, mẹ về là cười, cực kỳ phụ thuộc cảm xúc vào người Mẹ.

Có một quan tâm ở đây như sau : Để thiết lập được một sự gắn bó An toàn trong quá trình Duy trì ( 2 – 3 tuổi ) cha mẹ cần chú ý quan tâm một thuật ngữ đó là “ Chơi vui tươi dưới chân người Mẹ ”. Tức là phải rèn luyện được cho đứa trẻ nhận thức được rằng : Trẻ trọn vẹn hoàn toàn có thể chơi một mình ở một khoảng cách bảo đảm an toàn so với mẹ, nhưng khi trẻ cần nó hoàn toàn có thể quay trở lại và tìm thấy Mẹ mình ở đó .
Nghĩa là sẵn sàng chuẩn bị cho trẻ tâm thế hoạt động giải trí độc lập nhưng không cảm thấy bị bỏ mặc và thiếu bảo đảm an toàn. Một số game show, kỹ thuật tâm lý hoàn toàn có thể giúp được trẻ như :
– Trò chơi ú oà : Mục đích cho trẻ nhận ra rằng, khuôn mặt mẹ hoặc vật phẩm vẫn ở đây chỉ là nó bị che đi thôi
– Trò chơi tìm vật trong chăn
– Trò chơi trốn tìm với Mẹ .
– Trò chơi Nhà mẹ nhà Con
………..

gan bo me con dac diem quan trong cua nhung nam dau doi
“..Các dạng trí khôn cá nhân bắt nguồn từ mối quan hệ ràng buộc giữa đứa trẻ và người chăm sóc nó, trong hầu hết các trường hợp đó là gắn bó mẹ-con”. (Ảnh: Baophapluat)

Khi trẻ mở màn lên 2 tuổi sự nhận thức về cái tôi của trẻ rõ ràng hơn, Con đã mở màn biết sử dụng 1 số ít cụm từ như : Của con, của Mẹ, cho Con, cho Mẹ, Con biết … .. trẻ nhận ra bản ngã của mình giữa xã hội, nhận ra người khác. Có sự phân biệt rõ ràng giữa Người thân và người lạ. Trẻ đã gật đầu sự xuất hiện của người lạ trong đời sống của mình. Vì thế mà sợi dây gắn bó Mẹ – Con mở màn lỏng lẻo. Đây là tiến trình mà tất cả chúng ta đưa trẻ vào Mầm non để con có những sự làm quen và hoà nhập với bạn hữu, Thầy cô, tạo bước đà cho việc trẻ chuyển mình sang quy trình tiến độ đứa trẻ xã hội ( 3 – 5 ) .

Một số đặc điểm để nhận diện một mối quan hệ Mẹ – Con là an toàn hay không?

Dựa trên nền tảng thuyết gắn bó của John Bowlby, Mary Ainsworth đã triển khai những thực nghiệm gọi là “ trường hợp kì khôi ” trên những trẻ từ 12-18 tháng tuổi và phân loại sự gắn bó thành 3 dạng. Kết quả được rút ra từ sự quan sát bộc lộ xúc cảm của trẻ khi mẹ rời khỏi phòng và khi mẹ quay trở lại. Các dạng gắn bó trong quan hệ mẹ-con theo Mary Ainsworth .
– Bền chặt :
+ Biểu hiện khi mẹ rời khỏi phòng : Khóc, lo ngại
+ Biểu hiện khi mẹ quay về phòng : Nhanh chóng vui tươi trở lại
– Chống đối
+ Biểu hiện khi mẹ rời khỏi phòng : Khóc, rất lo âu, cáu gắt

+ Biểu hiện khi mẹ quay về phòng : Giận dỗi, ấm ức, phải dỗ dành nhiều

– Trốn tránh
+ Biểu hiện khi mẹ rời khỏi phòng : Không khóc hay lo ngại
+ Biểu hiện khi mẹ quay về phòng : Không chăm sóc, không vui mừng

Related Posts

About The Author

Add Comment