Hoa Kỳ và nỗi lo thường trực về « suy thoái sức mạnh » – Tạp chí tiêu điểm

Trong vòng sáu ngày từ ngày 11-16 / 06/2021, tổng thống Mỹ Joe Biden có chuyến công du châu Âu để tham gia một loạt cuộc họp thượng đỉnh lớn : G7, NATO, Mỹ – Liên Hiệp Châu Âu, và ở đầu cuối là Mỹ – Nga. Thế nhưng, từ lúc Joe Biden đặt chân đến Anh Quốc cho đến khi ông rời Geneve, có hai nỗi ám ảnh luôn luôn đeo bám nước Mỹ : Sự cạnh tranh đối đầu với Trung Quốc và Nỗi lo bị suy thoái và khủng hoảng, mất tầm tác động ảnh hưởng cũng như thế bá quyền về công nghệ tiên tiến .

Quảng cáo

Đây chính là những quan sát từ nhà nghiên cứu về Mỹ, Alexandra de Hoop Scheffer, giám đốc tổ chức triển khai điều tra và nghiên cứu, tư vấn của Đức, German Marshall Fund of the United States ( GMF ) được nêu trên nhật báo Công Giáo La Croix ( 17/06/2021 ). Chuyên gia về Hoa Kỳ còn quan tâm thêm : « Người Mỹ tin rằng, vương quốc nào chiếm hữu được nền công nghệ tiên tiến phức tạp nhất sẽ trở thành cường quốc số 1 quốc tế ! » .Mối lo này của Mỹ không phải là không có cơ sở. Từ nhiều thập niên qua, đã bao lần những nhà quan sát nói đến sự suy thoái và khủng hoảng của nước Mỹ, sau mỗi biến cố lớn xảy ra. Tất cả đều đồng ý chấp thuận rằng « sự suy thoái và khủng hoảng – tương đối – của Mỹ là không hề tránh khỏi trong những thập niên sắp tới. Điều đó có nghĩa là vị thế tương đối của Mỹ so với những nước lớn khác – đi đầu là Trung Quốc và trong một chừng mực nào đó là Ấn Độ – sẽ có biến hóa, gây bất lợi cho nước Mỹ. »

2030 : Năm vận hạn của Mỹ ?

Đây chính là những dự báo của ông Charles Cogan, cựu quân nhân, nhà báo và từng chỉ huy cơ quan CIA tại Paris, trong một bài viết đăng trên Tạp chí Quốc tế và Chiến lược năm 2010. Theo ông, tăng trưởng của hai ông khổng lồ châu Á về dân số này sẽ có những đổi khác vị thế kinh tế tài chính và kế hoạch so với Hoa Kỳ. Thế ưu việt áp đảo của Mỹ rất hoàn toàn có thể sẽ không còn kể từ năm 2030. Trật tự 8 nền kinh tế tài chính lớn, theo thứ tự giảm dần trong năm 2025 sẽ như sau : Hoa Kỳ, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Đức, Anh, Pháp và Nga .Những đánh giá và nhận định này được đưa ra trong toàn cảnh vai trò chỉ huy số 1 của nước Mỹ, có được kể từ sau kết thúc Đệ Nhị Thế Chiến, mỗi lúc bị phản đối, nhất là sau cú sốc ngày 11/09/2001, vụ tiến công khủng bố nhắm vào tòa tháp đôi Trung tâm World Trade Center tại Thành Phố New York và Lầu Năm Góc ở Washington. Các cuộc chinh chiến nhân danh chống khủng bố tại Irak, Afghanistan còn làm cho hình ảnh Mỹ thêm phần sứt mẻ. Thế siêu cường này của Mỹ hơn khi nào hết mỗi lúc một lung lay cùng với đà tiến của Trung Quốc .Thế nhưng, dự phóng này của ông Charles Cogan đã không lường được việc, triệu phú địa ốc New York Donald Trump đắc cử tổng thống năm năm nay và đại dịch Covid-19, bùng phát từ Vũ Hán, Trung Quốc cuối năm 2019, đầu năm 2020 lan rộng toàn thế giới làm tê liệt nhiều nền kinh tế tài chính lớn .Những cuộc chiến thương mại và công nghệ tiên tiến mà ông Donald Trump khởi xướng nhắm vào « đối thủ cạnh tranh kế hoạch » Trung Quốc và những liên minh phương Tây của Mỹ, không những không ngăn cản được đà tiến lên của Trung Quốc mà còn làm chao đảo cả quốc tế, những nước liên minh hụt hẫng. Chính sách co cụm và những quyết định hành động đơn phương của chính quyền sở tại Donald Trump không chỉ làm uy tín của Mỹ trên trường quốc tế bị sụt giảm nghiêm trọng mà có vẻ như còn thôi thúc nhanh hơn tiến trình suy thoái và khủng hoảng đó .Nhà điều tra và nghiên cứu về Hoa Kỳ, Martin Quencez, thuộc German Marshall Fund ở Paris, trong một chương trình phát thanh của RFI hồi năm 2020, nhìn nhận rằng năng lực gây tác động ảnh hưởng của Mỹ lên những đối tác chiến lược trong việc ra những quyết định hành động phần nào đã bị suy yếu. Đây hoàn toàn có thể được xem như thể một tín hiệu của sự suy thoái và khủng hoảng tương đối của Mỹ, chí ít trong số nghành quan trọng .« Điểm đáng quan tâm ở đây chính là ở Lever những yếu tố gây tác động ảnh hưởng rõ ràng nhất, nghĩa là sức mạnh kinh tế tài chính, quân sự chiến lược, năng lượng ngoại giao của Mỹ, rồi còn có yếu tố công nghệ tiên tiến, khoa học nữa …Rõ ràng là có một sự suy thoái và khủng hoảng tương đối so với Trung Quốc, đơn cử là trong khoa học, công nghệ tiên tiến ở 1 số ít nghành nghề dịch vụ quan trọng hoàn toàn có thể làm biến hóa quốc tế, nền kinh tế tài chính quốc tế như công nghệ tiên tiến 5G, trí mưu trí tự tạo hay như máy tính lượng tử .Trong những nghành này, nước Mỹ vẫn còn rất mê hoặc nhưng không hẳn còn là vương quốc đi đầu về khoa học nữa. Đây chính là những yếu tố xác lập tầm tác động ảnh hưởng của Mỹ trong những năm sắp tới. »

Đâu sẽ là vị thế của nước Mỹ trong tương lai ?

Trở lại với bài viết của Charles Cogan, vị cựu chỉ huy CIA ở Paris từng cho rằng trong xu thế suy thoái và khủng hoảng tương đối đó, nước Mỹ rất hoàn toàn có thể sẽ phải xếp vào hàng ngũ những « cường quốc thông thường như bao nước khác ». Xu hướng này có vẻ như đã được một bộ phận người dân Mỹ, nhất là ông Donald Trump biểu lộ rõ qua cuộc bầu cử tổng thống năm năm nay, theo như lý giải của ông Martin Quencez .« Từ nhiều năm qua, người ta luôn nhận thấy có một sự thiếu tín nhiệm trong những thăm dò dư luận và một vài điều đã để lại dấu ấn trong những năm tháng ông Obama chỉ huy quốc gia. Đích thân tổng thống Mỹ Obama thời bấy giờ từng nhiều lần lý giải tầm nhìn của ông về chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ, chính bới phe trái chiều, là đảng Cộng Hòa hoài nghi ông là một người đã phá hỏng quyền lực tối cao mềm đó của Mỹ .

Trong suốt chiến dịch vận động tranh cử năm 2015-2016, ông Donald Trump thường xuyên gạt bỏ ý tưởng này khi cho rằng Hoa Kỳ không chỉ đang hồi thoái trào mà còn phải xử sự như bao nước khác. Người ta còn nhớ trong một cuộc trả lời phỏng vấn, khi một nhà báo hỏi rằng Vladimir Putin có phải là một « sát thủ », Donald Trump đã trả lời như sau : Liệu ông có nghĩ rằng chúng ta cũng vô tội đến thế chăng ?

Điều này thật sự mang tính hình tượng vì đó không chỉ là tầm nhìn của riêng Donald Trump mà cả một đại bộ phận cử tri Mỹ về những gì nước Mỹ đại diện thay mặt thời nay. »Nhà nghiên cứu và điều tra Quỹ German Marshall quan tâm thêm rằng sự co cụm này của nước Mỹ trong những thời hạn qua, đó là do chính quyền sở tại Donald Trump, mỗi khi nhận thấy sức ảnh hưởng tác động ngày càng lớn của Trung Quốc hay từ nhiều tác nhân quốc tế khác, đã quyết định hành động thoái lui khỏi những định chế quốc tế, những cơ quan phát huy ảnh hưởng tác động cho Mỹ trước đây .Động thái này của Mỹ đã gây lo lắng cho nhiều đồng minh châu Âu và châu Á, trở nên chần chừ có nên đi theo Mỹ hay không trong nhiều yếu tố. Tuy nhiên, nhà sử học André Kaspi, cũng trong chương trình phát thanh của RFI năm 2020, nhắc lại rằng Donald Trump chưa phải là nguồn cơn duy nhất của chủ trương co cụm đó của Mỹ .« Sự co cụm của nước Mỹ không phải là một điều gì mới mẻ và lạ mắt cả. Đây đúng hơn là một hệ quả từ việc Chiến Tranh Lạnh chấm hết. Đối mặt với Mỹ không còn là Liên Xô nữa, mà giờ là Trung Quốc. Điều đó muốn nói lên rằng cuộc xung đột mà Mỹ đang nhắm tới, nó không còn là một cuộc cạnh tranh đối đầu về ý thức hệ, mà đó là một cuộc xung đột chính trị, kinh tế tài chính, thương mại, kế hoạch … Đó không còn là một đại chiến giữa quốc tế tự do chống quốc tế bị áp bức, mặc dầu chính sách Trung Quốc là hiện thân của một sự áp bức trọn vẹn. »

Liên minh thay vì đơn phương hành động ?

Giờ đây, nước Mỹ ngỡ ngàng nhận ra rằng, cuộc mặc cả năm xưa mà Mỹ và Trung Quốc có « giao kèo », theo đó, Mỹ đổ vốn và công nghệ tiên tiến xây nhà xưởng, Trung Quốc sản xuất, chế biến và cung ứng ngược lại cho Mỹ sản phẩm & hàng hóa giá rẻ, giờ chỉ có lợi cho Bắc Kinh trong nhiều mặt. Trung Quốc năm 2020 trở thành cường quốc kinh tế tài chính số 1, và có rủi ro tiềm ẩn qua mặt Mỹ trong nhiều nghành nghề dịch vụ chủ chốt khác, đặc biệt quan trọng là những nghành công nghệ cao có năng lực vận dụng cho quân sự chiến lược như mạng 5G, trí mưu trí tự tạo …Về điểm này, nhà sử học Pierre Mélandri, trên đài RFI đưa ra một đánh giá và nhận định cay đắng : « Nước Mỹ không còn là một siêu cường tuyệt đối, tầm tác động ảnh hưởng độc quyền mà Mỹ nắm giữ trong một thời hạn dài nay cũng không còn. Đương nhiên, Hoa Kỳ vẫn là cường quốc số 1 và tôi nghĩ là Trung Quốc tất yếu cũng không muốn khoác lên vai điều mà Hoa Kỳ gọi là « gánh nặng đế chế ». Tôi chú ý quan tâm một điểm, đúng là ngân sách dành cho quân sự chiến lược của Mỹ đã tăng mạnh nhưng trong một hướng đi rất đơn cử : Đó chính là Trung Quốc. »Nhưng có lẽ rằng mối lo của Hoa Kỳ bị Trung Quốc soán ngôi siêu cường quân sự chiến lược cũng là lẽ thường tình. Nhịp độ bắt kịp tân tiến quân sự chiến lược của Trung Quốc tăng nhanh đến mức trong năm 2020, ngân sách Quốc Phòng của Bắc Kinh cao gấp bốn lần ngân sách của những liên minh mạnh nhất của Mỹ là Anh, Pháp và Đức. Chỉ riêng Mỹ và Trung Quốc đã chiếm đến 50 % tổng tiêu tốn quân sự chiến lược toàn thế giới, cao gấp 6 lần so với khối 27 nước Liên Hiệp Châu Âu. ( Tạp chí Quốc tế và Chiến lược số 120 / 2020 với tiêu đề « Song đấu Mỹ / Trung ? » )Thế nên, vẫn theo ông Charles Cogan, thế kỷ XXI sẽ không còn là một « thế kỷ của Mỹ » như trước đây. Thế giới vừa khép lại một chương « đơn cực ». Nước Mỹ sau những cuộc can thiệp quân sự chiến lược với những tác dụng gây tranh cãi có lẽ rằng sẽ phải hướng đến ưu tiên ngoại giao hơn là dựa vào vũ lực như xưa .Trong cuộc cạnh tranh đối đầu mới này với Trung Quốc, Hoa Kỳ buộc phải chú trọng nhiều vào việc xây dựng những liên minh, từ bỏ thế « đơn thương độc mã ». Bởi vì, vị thế kế hoạch tương đối bị suy giảm của Mỹ sẽ không được cho phép một thứ chủ nghĩa đơn phương nào như vậy trong quốc tế sắp tới .Tầm nhìn này của ông Charles Cogan, một lần nữa đã được sử gia người Pháp, Pierre Grosser xác nhận, trong một cuộc vấn đáp phỏng vấn gần đây cho trang mạng Viện Quan Hệ Quốc Tế và Chiến Lược IRIS. Đây cũng chính là những gì chính quyền sở tại Joe Biden lúc bấy giờ đã và đang thực thi, nhân chuyến công du châu Âu vừa mới qua .« Tái thiết quốc gia, nỗ lực thiết lập những liên minh công nghệ tiên tiến trên khắp quốc tế vì những nền dân chủ và đương nhiên là cả góp vốn đầu tư trong những điểm yếu kém hay ngược lại trong những nghành nghề dịch vụ hoàn toàn có thể gây ra những yếu tố cho Trung Quốc trên phương diện kỹ năng và kiến thức, như đất hiếm ví dụ điển hình .Chúng ta biết là Trung Quốc gần như độc quyền từ hơn một thập niên nay, và điều này đã đặt ra nhiều yếu tố. Do vậy, Hoa Kỳ mở màn góp vốn đầu tư vào Canada ví dụ vậy, hay như tìm cách thôi thúc lợi thế đã có mà lúc bấy giờ người ta đang nói nhiều về vi mạch bán dẫn khi tìm cách liên minh với Đài Loan. »

Thư TinHãy nhận thư tin hàng ngày của RFI: Bản tin thời sự, phóng sự, phỏng vấn, phân tích, chân dung, tạp chí

Đăng ký

Tải ứng dụng RFI để theo dõi hàng loạt thời sự quốc tế

Download_on_the_App_Store_Badge_VN_RGB_blk_100217

google-play-badge_vi

Related Posts

About The Author