Không cần tủ lạnh, vì sao người xưa vẫn có thể thưởng thức đồ ướp lạnh giữa mùa hè?

Cách đây hàng nghìn năm, cổ nhân đã biết chống chọi lại cái nắng nóng của mùa hè bằng nhiều phương pháp độc đáo. Ngày nay, khi nghiên cứu lại tài liệu cũ, người ta vẫn không khỏi thán phục trí tuệ của người xưa. 

Mùa hè nực nội, ngồi phòng điều hoà, ăn đồ mát, kem tươi quả là lựa chọn tuyệt vời. Thế nhưng cách đây hàng nghìn năm, vào thời còn chưa có đồ điện, con người làm thế nào để giải nhiệt ? Người xưa dù không có đồ điện nhưng lại có trí tuệ và sự phát minh sáng tạo khiến hậu thế phải kinh ngạc .
Vật dụng chống nóng quen thuộc nhất với tất cả chúng ta là chiếc quạt, với khá đầy đủ mẫu mã chủng loại khác nhau. Những văn nhân nho nhã thời xưa cũng dùng quạt, nhưng là quạt giấy. Nữ giới thì dùng quạt lụa, còn thường dân thì hoàn toàn có thể tiện tay lấy nón, mũ hoặc khăn tay mà quạt mát .

Những gia đình giàu sang, có điều kiện sẽ xây hầm chứa đá. Mùa đông người ta đi lấy đá trong núi sâu về tích trữ trong hầm, tới mùa hè mang ra cho vào chậu. Người hầu sẽ đứng bên cạnh quạt để hơi mát từ đá tỏa ra. 

Có 1 số ít đại gia tộc phong phú hơn sẽ cho thiết kế xây dựng những khuôn viên, vườn hoa ngay bên bờ hồ nước. Người ta cho trồng cây cối thoáng mát lại có lầu gác để nghỉ ngơi vào mùa hè, tận dụng hơi nước để giảm nhiệt nóng .
Vào thời nhà Đường người ta đã phong cách thiết kế ra những phòng lạnh để hạ nhiệt vào mùa hè. Thông thường phòng được xây ngay bên cạnh hồ nước, tận dụng phương pháp tuần hoàn của nước để làm bánh xe có cánh quạt hoạt động. Nhờ đó khí mát của nước sẽ được đưa vào phòng .
Hoặc người ta hoàn toàn có thể sử dụng một loại thiết bị để đưa nước lên mái nhà. Nước sẽ men theo mái hiên nhà mà chảy xuống dưới tạo thành rèm nước tự tạo, làm cho phòng trở nên thoáng mát hơn. Kiểu phòng này vừa thoáng mát lại vừa thật sạch, chỉ có điều dân thường khó có điều kiện kèm theo làm được .
Nhưng người dân thường cũng có vô vàn cách tạo ra bóng râm che mát, ví dụ lắp rèm, lắp mành trong sân, làm giường trúc, ghế trúc, đầu giường dùng đá, dùng ngọc để làm gối .
Từ rất sớm, vào thời nhà Chu ( năm 256 TCN ), người ta đã lập ra một bộ phận trình độ làm dịch vụ phân phối “ băng, đá ”. Họ dùng một loại công cụ gọi là Giám Phẫu, lấy đá băng bỏ vào trong, sau đó đặt đồ ăn, hoa quả hoặc rượu vào để ướp lạnh .
Thông thường kích cỡ của những chiếc Giám Phẫu này rất lớn, ví dụ như chiếc Giám Phẫu Tăng Hầu Ất thời Chiến Quốc có chiều cao 63,2 cm, nặng 170 kg, nửa đường kính miệng là 63 cm ( Tăng Hầu Ất là Vương Hầu Tên Ất của nước Tăng thời Chiến Quốc ) .
Chiếc Giám Phẫu này được phát hiện ở ngôi mộ Tăng Hầu Ất, Hồ Bắc vào năm 1978. Trên chiếc giám có khắc 7 chữ, ghi lại những việc Tăng Hầu Ất đã làm. Đây cũng được cho là một trong những chiếc “ tủ lạnh ” tiên phong của người Trung Quốc .
Vốn dĩ Giám Phẫu là một loại chậu lớn bằng đồng được người xưa dùng để đựng nước và đá. Bên ngoài là một cái “ Giám ”, hoàn toàn có thể đựng được nước, đồ ăn, rượu. Ban đầu nó được làm bằng gốm sứ. Sau khi cho nước hay đá lạnh vào đó hoàn toàn có thể nhìn thấy rõ hình ảnh nên còn dùng để soi gương. Sau này người ta mới đổi khác chuyển từ gốm sứ sang làm bằng đồng .
Ở bên trong là một dụng cụ có tên gọi là “ Phẫu ”, giống như một cái chĩnh. Giữa Giám và Phẫu có một khoảng chừng hở rất lớn, vào mùa hè hoàn toàn có thể cho đá vào khoảng chừng trống đó, còn mùa đông thì cho nước nóng vào. Sau đó, người ta cho rượu hoặc đồ ăn vào trong Phẫu. Như vậy hoàn toàn có thể đung nóng hoặc ướp lạnh món ăn, rượu .
Bởi vậy ngoài việc dùng cả Giám Phẫu, vào mùa hè đôi lúc người xưa chỉ dùng Giám như một dụng cụ chứa đá, sau đó cho thực phẩm và thức ăn vào trong đó để làm lạnh, lưu giữ độ tươi ngon của đồ ăn. Bởi vậy Giám Phẫu thời xưa cũng có tính năng giống như chiếc tủ lạnh của con người văn minh ngày này .

Đến triều đại nhà Thanh, loại “tủ lạnh” làm bằng gỗ để tích trữ băng đá từ thiên nhiên đã được sử dụng rộng rãi. Khi đó loại dụng cụ này được gọi là “Thùng băng”, “Thùng dương”, chính là cải biến từ Giám Phẫu của người cổ đại. Nó thường được làm bằng các loại gỗ quý như gỗ lim, gỗ tử đàn, gỗ bách… Thùng có miệng rộng, đáy nhỏ, vẻ bề ngoài như hình cái phễu, mặt trên có một tấm gỗ dày làm nắp đậy, phần giữa có dây quấn bằng đồng, dưới có bốn chân để tránh bị ngấm nước.

Kiểu tủ lạnh này không những có vẻ như vẻ bên ngoài thích mắt, mà còn phong cách thiết kế rất hài hòa và hợp lý, khoa học, hiệu suất cao tàng trữ món ăn rất tốt. Bên trong tủ thường lót chì hoặc thiếc, dẫn nhiệt tương đối kém để cách nhiệt. Điều này giúp lê dài tuổi thọ sử dụng của băng, đá. Nước đá tan chảy cũng không làm hỏng lớp vỏ gỗ bên ngoài .
Thông thường tấm nắp đậy chia thành 2 khối, một khối gắn cố định và thắt chặt trên miệng tủ, một khối khác hoàn toàn có thể linh động chuyển dời. Khi sử dụng, người ta hoàn toàn có thể dỡ khối nắp đó, cho đá vào trong, rồi để hoa quả và đồ ăn muốn ướp lạnh lên trên .
Ở dưới đáy tủ cũng có một cái lỗ hoàn toàn có thể xả nước đá tan chảy ra bất kỳ khi nào, giúp cho tủ luôn được thật sạch. Ngoài ra cánh tủ cũng được điêu khắc chạm hình rồng cùng những lỗ thoáng để thông khí. Khi làm lạnh món ăn, khí lạnh trong tủ cũng đồng thời tỏa ra như một chiếc “ điều hòa ” giúp phòng trở nên thoáng mát hơn .
Giá thành để làm ra một cái tủ như vậy rất cao nên thường thì nó chỉ được sử dụng trong hoàng cung hoặc những mái ấm gia đình giàu sang. Bởi vậy những di vật lưu lại tới thời nay là rất hiếm .
Vào thời nhà Đường, người ta còn phát minh sáng tạo ra một thiết bị tựa như như điều hòa của tất cả chúng ta ngày này, tất yếu cấu trúc của nó trọn vẹn khác hẳn .
Vào thời ấy, những nhà vua đã cho thiết kế xây dựng một hoàng cung chuyên dùng để tránh nóng vào mùa hè. Trong hoàng cung này lắp một loại thiết bị hoạt động tự động hóa. Loại thiết bị này vận dụng giải pháp tuần hoàn của nước, bánh xe cánh quạt hoạt động sẽ sinh ra gió, từ đó mang khí lạnh vào trong hoàng cung .
Đồng thời, người ta cũng dùng một thiết bị đưa nước lên tới mái nhà, để nước chảy men theo tường tạo hơi mát. Đây chính là loại thiết bị tự làm lạnh tận dụng hơi nước mà những bộ óc giàu phát minh sáng tạo của người xưa đã chế tác ra .
Ngày nay, ở 1 số ít ngôi nhà cổ của những thương nhân phong phú ở Giang Nam, người ta vẫn hoàn toàn có thể nhìn thấy những căn phòng có điều hòa kiểu như thế. Ở 1 số ít nước châu Phi, trong điều kiện kèm theo khí hậu vô cùng khắc nghiệt và cái nóng luôn lên tới 50 độ C, người ta cũng có một cách dữ gìn và bảo vệ thực phẩm không kém phần độc lạ .
Họ sản xuất một thiết bị gọi là Zeer Pot, gồm 2 chiếc chậu làm bằng đất sét xếp lồng vào nhau, ở giữa có 1 lớp cát ướt. Người ta thống kê giám sát rằng, nếu đặt Zeer Pot trong một môi trường tự nhiên cực khô có nhiệt độ không khí rất thấp và có 1 luồng gió nhẹ thổi qua chậu liên tục, thì khoảng chừng không chứa thức ăn bên trong Zeer Pot hoàn toàn có thể hạ xuống tới mức gần 6 độ C, trong khi ngăn dữ gìn và bảo vệ thức ăn của tủ lạnh lúc bấy giờ là 4 độ C .
Tất nhiên đó là ở điều kiện kèm theo lý tưởng, khi thiên nhiên và môi trường xung quanh chỉ khoảng chừng dưới 20 độ C. Dù vậy, ở điều kiện kèm theo thường thì, những người nông dân vẫn hoàn toàn có thể dữ gìn và bảo vệ rau tươi suốt cả tuần không bị héo úa. Trong khi với nhiệt độ khoảng chừng 40 độ C, rau sẽ rũ ra chỉ sau nửa ngày .

Trí tuệ của người xưa vẫn khiến con người hiện đại đi từ hết ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Những người mang thiên kiến cho rằng trình độ công nghệ của người xưa là lạc hậu, khi đối diện với những hiện tượng như trên thường không biết nói năng ra sao. Khoa học cổ đại thực sự đã rất phát triển. Có những điều con người hiện đại thực sự mãi vẫn không thể lý giải nổi vậy!

Kiên Định

Xem thêm: 

Related Posts

About The Author

Add Comment