Đồ chơi trung thu: Mặt nạ giấy bồi, cả phố Hàng Mã, sót lại một hàng

Người lớn cũng chẳng biết mặt nạ giấy bồi

Trẻ con thời nay quen với âm nhạc điện tử, với những nhịp điệu sôi động, ít đứa trẻ để tâm tới những giai điệu, game show dân gian như trước kia. Cũng vì vậy, nhiều năm trở lại đây, hình ảnh đèn kéo quân, mặt nạ giấy bồi cũng chỉ còn trong những câu truyện hồi ức. Đến cả một chiếc đầu sư tử để múa lân – sư – rồng cũng được thay bằng nhựa, chứ không còn là mẫu sản phẩm từ giấy bồi. Đồ chơi trung thu: Mặt nạ giấy bồi, cả phố Hàng Mã, sót lại một hàng - 1

Mặt nạ nhựa với đủ hình thù lấn át mặt hàng truyền thống

Thậm chí, dịp Tết Trung thu năm ngoái trên thành phố Hàng Mã ( Hà Nội ), chỉ còn đúng một quầy bán hàng bán mặt nạ giấy bồi. Cửa hàng này nằm một mình giữa những quầy bán hàng đầy rẫy súng ống, những đồ chơi nhựa, cao su đặc với hình thù lạ mắt. Thế nhưng, điều đáng nói hơn là ngay cả 1 số ít người lớn dẫn con đi qua cũng không biết tên gọi của những món đồ chơi dân gian này. Không ít người còn bảo với con rằng, đó là “ mặt nạ xưa ”.

Giữ “hồn” cho mặt nạ giấy bồi phố cổ

Giữa những shop đồ chơi xanh đỏ lấp lánh lung linh bằng nhựa trên phố Hàng Mã, một quầy bán hàng mặt nạ giấy bồi của nghệ nhân duy nhất ở phố cổ còn sót lại, đó là quầy bán hàng của bà Đặng Hương Lan. Gia đình bà Lan ( Hàng Than, Hoàn Kiếm ) cũng là hộ duy nhất tại phố cổ còn gắn bó với nghề làm mặt nạ giấy bồi. Chia sẻ về cái nghề mà nhiều người đã bỏ ngang này, bà Lan nói, đây là nghề truyền thống cuội nguồn của mái ấm gia đình. Tính đến nay, mái ấm gia đình đã có gần 50 năm gắn bó với nghề. Theo bà Lan, cũng giống như bao nghề truyền thống cuội nguồn khác, mặt nạ giấy bồi đang bị mai một theo thời hạn. Trước đây, không riêng gì mái ấm gia đình bà Lan mà nhiều mái ấm gia đình ở phố cổ đều làm mặt nạ giấy bồi, đèn ông sao bán dịp Tết Trung thu. Đồ chơi trung thu: Mặt nạ giấy bồi, cả phố Hàng Mã, sót lại một hàng - 2 Mặt nạ giấy bồi lúc bấy giờ ít được trẻ nhỏ yêu thích Nhưng từ khi gia nhập văn hóa truyền thống, cộng với ngành công nghiệp đồ chơi lên ngôi, thì cũng giống như nhiều loại sản phẩm truyền thống lịch sử khác, mặt nạ giấy bồi đã dần rơi vào quên lãng.

Nhiều lần, bà Lan cũng có ý định bỏ. Nhưng vì yêu cái nghề, yêu chiếc mặt nạ giấy mà bà không đành lòng. Chưa kể, với bà Lan, đây lại là nghề cha ông để lại suốt 50 năm qua.

“ May mắn thay, một vài năm trở lại đây, mặt nạ giấy bồi được nhiều cha mẹ tìm lại và mua cho con mình. Vậy nên, mỗi dịp Trung thu, tôi lại bày bán loại sản phẩm của mái ấm gia đình mình trên phố Hàng Mã tại một sạp hàng nhỏ ”, bà Lan san sẻ. Thế nhưng, điều khó khăn vất vả là, mặt nạ giấy bồi có mức giá từ 35 – 40 nghìn đồng / chiếc, cao hơn hẳn mặt nạ nhựa chỉ khoảng chừng 10 nghìn đồng. Mức giá cao hơn gấp gần 4 lần khiến không ít cha mẹ cũng không mặn mà với mặt nạ giấy bồi. Không những vậy, nhiều trẻ con giờ đây thích mặt nạ nhựa hơn vì được làm rất giống thật. Còn mặt nạ giấy bồi chỉ khoảng chừng 3 năm trở lại đây là được chăm sóc, nên vẫn còn là điều lạ lẫm với nhiều trẻ nhỏ. Đồ chơi trung thu: Mặt nạ giấy bồi, cả phố Hàng Mã, sót lại một hàng - 3 Đầu lân. mặt nạ giấy bồi lúc bấy giờ đều nhập từ những làng nghề ở những tỉnh khác Mỗi năm bày bán mặt nạ giấy bồi trên phố Hàng Mã nhìn trẻ con thú vị với những loại đồ chơi từ nhựa như súng ống, mặt nạ nhựa mà không mặn mà gì quầy bán hàng của mình, bà Lan cũng chạnh lòng. “ Thế nhưng tôi nghĩ, mình cứ giữ nghề biết đâu rồi khi bày bán trên phố có người thú vị. Họ sẽ lại tìm hiểu và khám phá và muốn học nghề. Khi đó, mái ấm gia đình tôi sẽ truyền nghề lại ”, bà Lan san sẻ. Gia đình bà Lan đã dành nửa thế kỉ để làm mặt nạ giấy bồi và giữ lấy nghề của cha ông. Tuy nhiên, điều mà mà bà Lan lo ngại nhất chính là sau này nghề mặt mạ giấy bồi sẽ không còn được thế hệ trẻ liên tục và một ngày nào đó, những chiếc mặt nạ giấy bồi không còn Open trên thị trường mỗi dịp Tết Trung thu.

Để làm ra một chiếc mặt nạ giấy bồi truyền thống phải trải qua nhiều công đoạn đòi hỏi sự công phu và tỉ mỉ. Đầu tiên phải xé giấy báo thật nhỏ. Sau đó, lót một lớp giấy trắng vào khuôn xi măng đúc sẵn các khuôn mặt rồi bắt đầu dán. Khoảng 5, 6 lớp giấy vụn dán chồng lên nhau sẽ thành hình một chiếc mặt nạ giấy bồi. Mỗi lớp giấy được kết dính với nhau bằng một loại hồ đun chín từ bột sắn.

Những chiếc mặt nạ sau khi dán xong sẽ được phơi khô. Mặt nạ phải phơi khô tự nhiên mới giữ được hình dáng khởi đầu. Nếu dùng máy sấy khô, mặt nạ sẽ bị biến dạng, cong vênh. Tô màu là một trong những khâu quan trọng nhất bởi nó sẽ quyết định hành động phần “ hồn ” của chiếc mặt nạ. Những hình khuôn chủ yếu của mặt giấy bồi được mái ấm gia đình bà Lan làm như Chí Phèo, Thị Nở, chú Tễu, trâu, lợn, hổ, báo … và để tương thích với khuynh hướng thị trường, mái ấm gia đình bà Lan cũng đã phát minh sáng tạo nên những hình thù khác như : Tôn Ngộ Không, Trư Bát Giới, siêu nhân, thủy thủ mặt trăng, người nhện …

 Thế Hưng

Related Posts

About The Author

Add Comment