Hy Lạp – Cuộc “lội ngược dòng” nợ công – Báo Công an Nhân dân điện tử

Sau 8 năm thực hiện chính sách “thắt lưng buộc bụng”, tới tháng 8-2018, Hy Lạp đã chính thức bước ra khỏi cuộc khủng hoảng nợ công lớn nhất trong lịch sử, từng đẩy nước này tới bờ vực phá sản. Cuộc khủng hoảng nợ tại Hy Lạp đã chấm dứt.

Tuy nhiên, đời sống thực tế của người dân chưa được cải thiện nhiều. Nếu cứ duy trì tốc độ “bóp mồm, bóp miệng” như hiện tại, phải rất lâu nữa Hy Lạp mới có thể trả hết nợ.

Chặn đứng mầm mống sụp đổ

Hy Lạp vừa bước ra khỏi cuộc khủng hoảng nợ công sau 8 năm thực thi chủ trương cắt giảm tiêu tốn và 3 gói cứu trợ quốc tế liên tục. Ngày 20-8, hơn 8 năm kể từ khi nhận gói cứu trợ tiên phong của khu vực đồng xu tiền chung euro, Hy Lạp đã ra khỏi chương trình cứu trợ kinh tế tài chính thứ 3. Sự kiện này được gọi là Grexit – một sự kiện được nghênh đón .
Nhưng trước khi bật nắp sâm-panh ăn mừng, điều quan trọng cần nhớ là Athens vẫn đang là con nợ của những chủ nợ châu Âu, những “ kẻ ” đã thất bại trong việc tạo nền tảng bền vững và kiên cố cho nền kinh tế tài chính Hy Lạp. Có được điều này là nhờ những nỗ lực khác thường của người dân Hy Lạp cũng như sự hợp tác hiệu suất cao của chính phủ nước nhà với sự tương hỗ của những đối tác chiến lược châu Âu trải qua những khoản vay và giảm nợ ” .
Theo ông Mario Centeno, cải cách kinh tế tài chính theo nhu yếu của nhóm “ bộ ba ” chủ nợ ( gồm EU, Ngân hàng Trung ương châu Âu – ECB và Quỹ Tiền tệ Quốc tế – IMF ) đã đưa thực trạng nợ công và thất nghiệp của Hy Lạp từ mức cao nhất trong lịch sử dân tộc xuống mức bảo đảm an toàn .
Tỷ lệ thất nghiệp cũng từ mức cao hơn 27 % giảm xuống còn dưới 20 % vào đầu tháng 8 này. Kinh tế Hy Lạp đã tăng trưởng quý thứ 5 liên tục trong tiến trình từ tháng 1 đến tháng 3-2018 với mức tăng 2,3 % so với cùng kỳ năm 2017, nhờ hoạt động giải trí xuất khẩu khởi sắc. Ủy ban châu Âu dự báo Hy Lạp sẽ ghi nhận mức tăng trưởng 1,9 % trong năm nay .
Ngày 20-8-2018, Hy Lạp đã chính thức thoát khỏi gói cứu trợ thứ 3, cũng chính là gói cứu trợ ở đầu cuối lê dài 3 năm, mở màn từ năm năm ngoái. Ông Mario Centeno, quản trị Ủy ban quản lý và điều hành Cơ chế bình ổn châu Âu ( ESM ) nhấn mạnh vấn đề : “ Đây là lần tiên phong kể từ đầu năm 2010, Hy Lạp hoàn toàn có thể tự đứng bằng chính đôi chân của mình .

EU và Hy Lạp có thể tạm yên tâm về những thành quả kinh tế và cách giải quyết món nợ mà họ cùng đạt được trong 8 năm qua. Ảnh: MSNBC.com.

Nhớ lại, tháng 10-2009, Athens rơi vào tình cảnh vỡ nợ sau nhiều năm nhà nước Hy Lạp góp vốn đầu tư tràn ngập cho những dự án Bất Động Sản đồ sộ và không hiệu suất cao, vay nợ, trốn thuế, gian lận về đất đai, tham nhũng, tiêu tốn phúc lợi quá tay … Trên trong thực tiễn, cuộc khủng hoảng lê dài 9 năm qua đã gây ra những tổn thương thâm thúy so với người dân Hy Lạp, những người đã nhiệt tình đảm nhiệm và sử dụng đồng euro sửa chữa thay thế đồng drachma vào năm 2001 .
Việc sử dụng đồng xu tiền chung duy nhất đã mở ra một thời đại tín dụng thanh toán rẻ, tạo điều kiện kèm theo cho tiêu tốn cá thể và tiêu tốn công tăng can đảm và mạnh mẽ. Thế nhưng, điều này cũng đẩy thâm hụt ngân sách và thâm hụt thông tin tài khoản vãng lai của Hy Lạp ngày càng lớn. Vào tháng 10-2009, nhà nước Hy Lạp đã phải thừa nhận thâm hụt ngân sách của nước này đã đứng ở mức tương tự 12,7 % ( sau được kiểm soát và điều chỉnh lên 15 % ) so với GDP.
Lo ngại kinh tế tài chính Hy Lạp sụp đổ sẽ lây lan sang những nước khác cũng tiêu đồng Euro, Liên minh châu Âu ( EU ) đã phải trút tiền giải cứu, nhưng bắt buộc nhà nước Hy Lạp tiêu gì cũng phải xin quan điểm, hạn chế tiêu tốn ngân sách công, thoái vốn khỏi nhiều dự án Bất Động Sản và phải chống trốn thuế, tham nhũng .
Nhìn lại cả quy trình 9 năm, hoàn toàn có thể thấy, 3 gói cứu trợ quốc tế trị giá 289 tỷ euro ( tương tự 330 tỷ USD ) đã được tiến hành vào những năm 2010, 2012 và năm ngoái, đổi lại Athens phải tuân thủ những điều kiện kèm theo ngặt nghèo từ những chủ nợ quốc tế như những giải pháp “ thắt lưng buộc bụng ” không được lòng dân, cải cách nhiều nghành công .
Cuộc khủng hoảng kinh tế tài chính tại Hy Lạp là một trong những yếu tố lớn nhất trong lịch sử vẻ vang EU, làm dấy lên những quan ngại về một dự án Bất Động Sản châu Âu bền vững và kiên cố thời kỳ hậu chiến. Sự kiện này cũng là nguồn cơn thổi bùng trào lưu bài EU trên toàn lục địa .

Vượt ra khỏi “chiếc ô bảo vệ”

Việc thoát khỏi gói cứu trợ thứ 3 cho thấy sau 3 năm phải chịu đựng những giải pháp khắc khổ để đổi lấy những gói cứu trợ kinh tế tài chính, Hy Lạp đã chính thức rời khỏi “ chiếc ô bảo vệ ” của EU, ECB và IMF. Song, dù đây là một tin vui mang tính lịch sử vẻ vang cho Hy Lạp, nước này vẫn phải đương đầu với nhiều thử thách trong thời hạn hậu cứu trợ .
Ủy viên EU đảm nhiệm kinh tế tài chính Pierre Moscovici đã cảnh báo nhắc nhở việc kết thúc chương trình cứu trợ không có nghĩa là Hy Lạp hoàn toàn có thể chấm hết những giải pháp cải cách khắc khổ, đồng thời cho rằng tình hình trong thực tiễn vẫn còn nhiều khó khăn vất vả. Bản thân Thống đốc Ngân hàng Trung ương Hy Lạp Yannis Stournaras cũng thừa nhận Hy Lạp còn một chặng đường dài phải vượt qua mà chỉ cần đi chệch hướng là mọi sức lực lao động hoàn toàn có thể “ đổ xuống sông xuống biển ” .
Chỉ 3 năm trước, việc Hy Lạp thoát khỏi bất kể chương trình cứu trợ nào theo thỏa thuận hợp tác có vẻ như là điều ngoạn mục. Trong nửa đầu năm năm ngoái, chủ trương “ bên miệng hố cuộc chiến tranh ” của cơ quan chính phủ cánh tả cấp tiến mới được bầu của ông Alexis Tsipras gần như đã đẩy một “ Grexit ” thảm hại ra khỏi liên minh tiền tệ châu Âu .
Sau một cuộc trưng cầu ý dân được tổ chức triển khai hấp tấp vội vàng với hiệu quả là cử tri bác bỏ những điều kiện kèm theo của chủ nợ để được cứu trợ bổ trợ, Đức lúc đầu đã ép Hy Lạp trong thời điểm tạm thời rút khỏi khu vực đồng euro. Do những ngân hàng nhà nước của Hy Lạp đã ngừng hoạt động, Thủ tướng Tsipras ở đầu cuối cũng nhượng bộ, đồng ý chấp thuận triển khai những cải cách mới. Tuy nhiên sau đó, tương lai của thỏa thuận hợp tác mới có vẻ như không chắc như đinh .

Cuộc “vượt nợ” lịch sử

Trong thực trạng lúc bấy giờ, một phép màu kinh tế tài chính – một thời kỳ tăng trưởng nhanh bền vững và kiên cố – là thiết yếu nếu Hy Lạp muốn thoát khỏi xiềng xích nợ công. Trước đó, hồi tháng 7-2018, Cơ quan xếp hạng tin tưởng toàn thế giới S&P vừa nâng dự báo triển vọng nợ công của Hy Lạp từ mức “ không thay đổi ” lên mức “ tích cực ”, viện dẫn tình hình chính trị được cải tổ hơn tại vương quốc châu Âu này .
Tuyên bố ngày 20-7 của S&P nhấn mạnh vấn đề nền kinh tế tài chính Hy Lạp đã phát đi những tín hiệu khả quan sau khi nước này thực thi những cải cách cơ bản về thuế và thiên nhiên và môi trường kinh doanh thương mại, tạo đà cho sự phục sinh kinh tế tài chính can đảm và mạnh mẽ hơn. S&P đánh giá và nhận định thêm rằng những dự án Bất Động Sản hạ tầng công cộng hoàn toàn có thể thôi thúc góp vốn đầu tư vào những nghành du lịch và logistics, qua đó góp thêm phần nâng dự báo tăng trưởng kinh tế tài chính của vương quốc Đông Nam Âu. Cơ quan này vẫn giữ dự báo tỷ suất nợ công cao ở mức “ B + ” của Hy Lạp, vốn được đưa ra hôm 25-6 vừa mới qua .
Hồi tháng 6 năm nay, Athens đã đạt thỏa thuận hợp tác với những chủ nợ trong Eurozone, qua đó gia hạn thêm 10 năm để nước này giao dịch thanh toán những khoản nợ công của mình, hiện ở mức tương tự 180 % Tổng sản phẩm quốc nội ( GDP ) và vẫn là mức cao nhất trong EU. Thỏa thuận này cũng được cho phép Hy Lạp không còn phải nhờ vào vào chương trình cứu trợ của quốc tế từ ngày 20-8 tới .
Thỏa thuận nêu trên là một bước ngoặt quan trọng so với khu vực Eurozone sau gần một thập niên kể từ cuộc khủng hoảng tại Hy Lạp đã khiến quốc tế choáng váng vì những khoản tiêu tốn vượt tầm trấn áp .
Nhìn lại cuộc khủng hoảng nợ công của Hy Lạp, hoàn toàn có thể thấy, vai trò của Thủ tướng Hy Lạp sau khi giành thắng lợi trong cuộc bầu cử ngày 25/1/2015. Đặc biệt, trong toàn cảnh Hy Lạp bị IMF Kết luận vỡ nợ. Động thái này đồng nghĩa tương quan với việc Athens đã bước một chân khỏi Eurozone với tương lai sầm uất .
Để tránh cho Hy Lạp thoát khỏi rủi ro tiềm ẩn buộc phải rời khỏi Eurozone, tháng 7-2015, Quốc hội Hy Lạp đã trải qua dự luật về những giải pháp cải cách khắc nghiệt nhằm mục đích thôi thúc kinh tế tài chính tăng trưởng theo nhu yếu của những chủ nợ, nhằm mục đích đổi lấy một gói cứu trợ mới thứ 3 trị giá 86 tỷ euro .

Hy Lạp không còn là mối lo của EU. Ảnh: express.co.uk.

Trước những nỗ lực cải cách của Athens, “ bộ ba ” chủ nợ quốc tế đã giành cho Hy Lạp khoản giải ngân cho vay tiên phong trị giá 13 tỷ euro vào tháng 8-2015. Tiếp đó, tháng 5-2016, Nhóm 19 Bộ trưởng Tài chính của Khu vực đồng xu tiền chung châu Âu ( Eurogroup ) đã nhất trí giải ngân cho vay 12 tỷ euro trong gói cứu trợ thứ 3 cho Hy Lạp và thực thi cơ cấu tổ chức lại nợ cho Athens theo nhu yếu của IMF.

Hệ lụy và bài học

Năm năm ngoái là năm đỉnh điểm của Hy Lạp với tổng số nợ lên đến 324 tỷ euro, nhà nước Hy Lạp đang tiến gần đến rủi ro tiềm ẩn vỡ nợ nếu không đạt được thỏa thuận hợp tác với những chủ nợ quốc tế khi những món nợ đã “ chất cao như núi ”, trong khi nguồn tiền trả nợ ở đâu vẫn là một thắc mắc lớn. Đã có những lúc, những nước thành viên EU có vẻ như đang chuẩn bị sẵn sàng một kế hoạch bí hiểm loại Hy Lạp khỏi Eurozone, trong trường hợp Athens công bố vỡ nợ .
Các nước Eurozone đã sẵn sàng chuẩn bị để trải qua ngữ cảnh về “ những quyết định hành động chính trị rất khó khăn vất vả ” với sự đồng thuận ngầm của những nước thành viên để mở màn tiến trình mà sau cuối hoàn toàn có thể dẫn đến việc loại Hy Lạp khỏi Eurozone. Tuy nhiên, ở đầu cuối, sợ hãi viễn cảnh mất mát khi xảy ra ngữ cảnh Grexit khiến những nhà chỉ huy Eurozone buộc phải xem xét kỹ lưỡng việc có liên tục cứu trợ Hy Lạp hay không .
Chính từ quyết tâm của nhà nước Hy Lạp không để vỡ nợ, dù vấp phải làn sóng biểu tình phản đối của người lao động trong nước. Quốc hội Hy Lạp chấp thuận đồng ý những điều kiện kèm theo kinh tế tài chính khắc nghiệt để nhận được gói cứu trợ tiếp theo hoàn toàn có thể xem là một bước đi quan trọng và rất dũng mãnh nhằm mục đích tránh năng lực vỡ nợ của nền kinh tế tài chính này .
Hy Lạp vẫn phải thắt lưng buộc bụng hơn nữa nhằm mục đích phân phối nhu yếu của EU và IMF. Việc buộc phải làm quen với “ cái nghèo ” trong thời hạn qua đã thổi bùng những tranh luận kinh hoàng giữa những chính đảng. Tuy nhiên, có một thực sự là Hy Lạp không còn sự lựa chọn nào khác .
Nhìn từ cuộc khủng hoảng nợ công của Hy Lạp, nhiều nước khác cũng học được những bài học kinh nghiệm kinh nghiệm tay nghề. Nhất là khi cuộc khủng hoảng nợ công đang lan rộng và lê dài ở những nước đang tăng trưởng đã phủ bóng đen lên bức tranh của nền kinh tế tài chính toàn thế giới. Cuộc khủng hoảng nợ công đã khiến những nền kinh tế tài chính công nghiệp đầu tàu ngưng trệ, hồi sinh mong manh .
Trong những năm tới, nhiều chuyên viên nghiên cứu và phân tích cảnh báo nhắc nhở, cuộc khủng hoảng nợ ở những nhóm nước đang tăng trưởng và những nước công nghiệp tăng trưởng chưa thể giảm tốc và hoàn toàn có thể còn tồi tệ hơn, đặt ra nhiều thử thách cho nền kinh tế tài chính quốc tế .
Tại châu Âu, để ngăn ngừa cuộc khủng hoảng nợ công, nhiều nước EU đã chọn giải pháp “ thắt lưng buộc bụng ”, nhằm mục đích cắt giảm ngân sách để đổi lấy những gói cứu trợ từ IMF và Ngân hàng Trung ương châu Âu ( ECB ) khi liên minh tiền tệ duy nhất ở châu Âu đang đứng trước bờ vực của sự phá sản, khiến nhiều nhà nghiên cứu và phân tích đã bàn tới những ngữ cảnh tan rã của Eurozone với hậu quả tiên phong là sự hỗn loạn trên những thị trường kinh tế tài chính quốc tế .
Tại Mỹ, cũng không nằm ngoài vòng xoáy, mức nợ công của nền kinh tế tài chính đầu tàu quốc tế này đã lên tới mức kỷ lục 14.300 tỉ USD, gần bằng 100 % GDP, buộc Quốc hội phải nâng mức trần nợ công. Nợ công của Nhật Bản cũng lên hơn một triệu tỷ yên ( tương tự 220 % GDP năm 2010 ), mức cao nhất trong số những nước tăng trưởng. Chính điều này đã khiến Nhật Bản để mất vị trí là nền kinh tế tài chính lớn thứ 2 quốc tế trong năm 2011 .

Bên cạnh đó, khủng hoảng nợ công ở châu Âu và Mỹ còn tác động mạnh đến các nền kinh tế châu Á dựa chủ yếu vào xuất khẩu. Những khoản nợ công khổng lồ ngày càng lan rộng ra nhiều nước làm cho tình hình kinh tế thế giới có nguy cơ rơi vào một cuộc suy thoái mới.

Nợ công – truớc hết là yếu tố mất cân đối giữa thu và chi ngân sách vương quốc. Nhu cầu chi nhiều quá, trong khi thu không cung ứng nổi, cơ quan chính phủ đi vay tiền trải qua nhiều hình thức như phát hành công trái, trái phiếu, hiệp định tín dụng thanh toán … để chi, từ đó dẫn đến thực trạng nợ. Thâm hụt ngân sách lê dài làm cho nợ công ngày càng tăng. Nợ không trả sớm, để lâu thành “ lãi mẹ đẻ lãi con ” và ngày càng chồng chất thêm .
Kinh nghiệm từ Malaysia cho thấy cần cắt giảm góp vốn đầu tư từ những dự án Bất Động Sản lớn chưa thiết thực và phải trả nợ một cách kinh khủng. Thủ tướng Malaysia mới gần đây đã cắt giảm hàng chục tỷ USD từ những dự án Bất Động Sản chưa quá bức thiết nhằm mục đích giúp chính phủ nước nhà không làm phình to khoản nợ công khổng lồ lên tới hơn 1.000 tỷ ringgit, tương tự 250 tỷ USD, gồm có nợ trực tiếp và nợ gián tiếp .
Một điểm đáng chú ý quan tâm trong cách làm của Malaysia là trước tình hình kinh tế tài chính khó khăn vất vả của quốc gia, bên cạnh nỗ lực của chính phủ nước nhà trải qua quyết định hành động tinh giản cỗ máy, hủy những dự án Bất Động Sản chưa bức thiết, sự “ góp phần ” của dân cư mang yếu tố quyết định hành động tới đại chiến với nợ công .

Related Posts

About The Author