Thế nào là giàu? Thế nào là sang?

Hai câu hỏi “thế nào là giàu?”, “thế nào là sang?” nghe rất đơn giản nhưng không hề là “đang giỡn”.

Giàu là có nhiều tiền, và sang là ăn mặc hàng hiệu đắt tiền, xức nước hoa xịn, đi xe trị giá hàng chục tỉ đồng…, nghĩa là cũng phải nhờ có tiền mới sang. Rất nhiều người đã hiểu theo cái nghĩa cực kỳ hạn hẹp như thế.

Ý thức thời xưa hoàn toàn có thể bị đóng khung trong tâm lý của vàng bạc, nhung lụa, áo mão cân đai … nên hiểu giàu sang đơn thuần là thế. Đọc những dòng chữ của ông tổ phát minh sáng tạo ra chữ quốc ngữ là Alexandre de Rhodes, viết về lễ lên ngôi hay đám tang vua ở cố đô Huế, ai cũng thấy sự phô trương giàu sang để bộc lộ vương quyền thật hợm hĩnh và lố bịch như thế nào trong một đại dương bần hàn và thất học của dân cư. Như thế thì mất nước cũng là điều dễ hiểu .

Thế nào là giàu? Thế nào là sang?
Thế nào là giàu, thế nào là sang?

Ý thức ngày này rộng mở, nhưng tất cả chúng ta tiếp đón được đến đâu ; hiểu sâu xa về giàu và sang đến đâu ; dạy về giàu và sang ở nhà trường như thế nào ?

Thử định nghĩa lại chữ “giàu”

Giàu là có nhiều tiền, đúng vậy, nhưng đó là giàu vật chất. Tiền là cơ bản, là nền tảng, là phương tiện đi lại nuôi thân, nuôi mái ấm gia đình hay cho những tiềm năng tốt thật đáng hoan nghênh. Ai cũng cần tiền, nhưng cách có được tiền, cách làm ra tiền nên dựa trên sự mưu trí, kĩ năng và lao động lương thiện. Nếu có tiền nhờ có ông bố tham nhũng, hay nhờ một cú lừa đảo lớn, hay do được sinh ra từ “ bọc điều ” trong một mái ấm gia đình giàu nứt vách thì cũng nên hạn chế khoe khoang và tự phụ .Người giàu lòng nhân ái là người biết yêu người, là người mà như nhà thơ Bertolt Brecht đã viết cho một xã hội gần với ngoạn mục ( utopia / utopie ) là “ lòng tốt trở nên thừa thãi ”. Đã có những con người lịch sử một thời như thế – nhân văn và đầy lòng bác ái. Đã có rất nhiều người nghèo nhưng giàu lòng nhân ái, họ rất đáng được kính trọng hơn những trọc phú đốt tiền và quăng tiền qua hành lang cửa số .Người phong phú là người cho đi nhiều nhất. Vì có mới cho đi được. Họ hoàn toàn có thể thao tác từ thiện như nhiều nhà tỉ phú lúc bấy giờ. Họ hoàn toàn có thể góp phần nhiều phát minh sáng tạo niềm tin, như những nhà văn hóa, nhà giáo dục, nhà văn, nhà ý tưởng, nhà hoạt động giải trí xã hội …Người giàu sang là người có nhiều bạn, nhiều người thương mến. Làm người giàu của xã hội văn minh rất cần có ý thức xã hội, lòng nhân ái, có sự mến phục và nể trọng, có nhiều bạn .Trăm người bạn vẫn là quá ít, mà có một quân địch đã là quá nhiều .

Thử định nghĩa lại chữ “sang”

Chỉ mới gần đây thôi, những đám cưới rình rang trong một thành tháp lộng lẫy ở Tỉnh Nam Định với quà Tặng cô dâu là một vương miện 100 cây vàng, thực đơn 18 món. Một đám cưới khác ở Bạc Liêu cũng khoảng chừng 2 nghìn người. Một họ nhà trai ở thành phố Hà Tĩnh thuê máy bay riêng để rước dâu … Có lẽ chẳng có chuyện cổ tích nào dám kể chi tiết cụ thể ăn chơi như thế. Có chăng cũng chỉ là “ mọi người nơi nơi chúc tụng và cùng chung vui ” .Những thiếu gia với dàn xe Maybach, Bentley, Lamborghini, Rolls-Royce …, những chuyện cặp bồ với ca sĩ nổi tiếng và ai cũng biết mình là vua tê giác, kim cương và nhiều câu truyện tương tự như khác đang được phát tán nhan nhản, được dư luận theo dõi cụ thể còn hơn cả những mối tai hại khác đang rình rập quốc gia và quốc tế .Như thế là sang hay sao ? Có cần phải như thế không ?Xin thưa, nếu hiểu sang là “ nở mặt, nở mày ” theo kiểu tung tiền khoe của, và đã có trường hợp ngay sau đám cưới tưng bừng thì phá sản và quỵt nợ công nhân, xấu hổ đổ xuống sông Hậu cũng không hết ; nếu hiểu sang là chơi trội để chứng tỏ mình thuộc giới đại thượng lưu ( high society ) mặc kệ nhân, lễ, trí, văn, thiện, mỹ, thì ấy là cốt cách phi văn hóa truyền thống .Ngay cả một bộ phận tiếp thị quảng cáo đại chúng và 1 số ít mạng xã hội cũng hùa theo những chiêu trò lá cải ấy, đã vô tình phát tán bừa bãi những vi trùng xã hội vô cùng nguy khốn : một mặt là lòng ganh ghét, sự khinh ghét người giàu và người nổi tiếng – một trong những nguyên do gây ra nhiều xung đột đẫm máu trong lịch sử vẻ vang loài người ; mặt khác là sự xô lệch trong giáo dục thế hệ trẻ, sự khuynh hướng rất sai lầm đáng tiếc khi chạy theo những thần tượng lố bịch. Đó là những cách PR hạ cấp và truyền thông online nên dứt khoát nói không với nó .Những trò kệch cỡm của thế hệ con nhà giàu thứ hai ở Trung Quốc lúc bấy giờ ( phú nhị đại / fuerdai ) là một tấm gương tối để xã hội tránh xa. Lẽ ra, sang thì phải như ông Điền Văn nước Tề, tức Mạnh Thường Quân, vừa là tướng quốc, vừa là người biết tiêu tiền để chiêu hiền đãi sĩ, trong nhà luôn có khoảng chừng 3.000 thực khách, môn khách, văn có, võ có .

Rất nhiều người dễ rơi vào bệnh tưởng Molière đã viết Le Malade imaginaire và Le Bourgeois gentilhomme cách đây gần 350 năm, và hình ảnh ông Jourdain thật đáng nực cười. Nhưng hình như ngày nay, không riêng gì ở Việt nam, sự suy đồi về đạo lý đã đẻ ra những sự kệch cỡm quái dị mà Molière, Mark Twain, Vũ Trọng Phụng… cũng không nghĩ ra!

Sang là vẻ đẹp của tri thức, của văn hóa truyền thống, của cách cư xử đúng mực và có tác động ảnh hưởng tốt, là làm những việc đắc nhân tâm. Và như thế, dù không giàu tài lộc vẫn hoàn toàn có thể sang. Bài viết này đa phần lôi kéo những người kinh doanh triệu phú và con cháu của họ ( không lôi kéo những đại gian ) hãy nhìn xuống những người xấu số, hay ngước lên nhìn ông Trời, hay nhìn ra chung quanh để thấy bà con và đồng bào mình, để cố gắng nỗ lực sáng với hai chữ giàu và sang, chứ không để sự giàu sụ của mình tối và tồi .Mong lắm thay hỡi những người mưu trí và tài năng, vì chỉ cần nghĩ đến đạo lý sống trên đời .Theo TBKTSG

Related Posts

About The Author

Add Comment