30 năm chấm dứt Chiến tranh Vùng Vịnh – Bão táp Sa mạc

Nguyên nhân chiến tranh

Mặc dù cuộc xung đột lê dài nhiều năm giữa Iran – Iraq đã kết thúc theo lệnh ngừng bắn do Liên Hiệp Quốc làm trung gian hồi tháng 8/1988, vào giữa thập niên 1990 hai vương quốc này vẫn chưa khởi động đàm phán về một hiệp ước độc lập lâu bền hơn. Khi những ngoại trưởng gặp gỡ tại Geneva tháng 7 năm đó, triển vọng về tự do tại khu vực Trung Đông bỗng dưng trở nên tươi đẹp do có vẻ như như nhà chỉ huy Iraq Saddam Hussein đã chuẩn bị sẵn sàng chấm hết cuộc xung đột và trả lại chủ quyền lãnh thổ đã chiếm đóng .
Thế nhưng, hai tuần sau đó, ông Hussein có bài phát biểu buộc tội nước láng giềng Kuwait hút trộm dầu thô từ mỏ dầu Ar-Rumaylah nằm dọc đường biên giới chung. Ông chứng minh và khẳng định Kuwait và Saudi Arabia đã hủy khoản vay quốc tế 30 tỷ USD của Iraq, đồng thời cáo buộc họ thủ đoạn giữ giá dầu ở mức thấp nhằm mục đích gây khó khăn vất vả cho những vương quốc xuất khẩu dầu sang phương Tây .

Tên gọi

Cuộc cuộc chiến tranh có nhiều tên gọi khác nhau. ” Chiến tranh Vùng Vịnh ” hay ” Chiến tranh vịnh Persic ” là những thuật ngữ phổ cập nhất để chỉ cuộc xung đột này ở những nước phương Tây. Ngoài ra, cuộc xung đột cũng được gọi là ” Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất “, chiến dịch ” Lá chắn Sa mạc ” ( Desert Shield ) và ” Bão táp Sa mạc ” ( Desert Storm ). Ở Anh, những nhà sử học và chính giới gọi đây là Chiến dịch Granby. Tại Kuwait và hầu hết những nước Arab gọi đại chiến là ” Chiến tranh giải phóng Kuwait “. Trong khi người Iraq gọi đại chiến là Um M’a ārak – Cuộc chiến của mọi đại chiến .
Chú thích ảnh
Xe tăng Iraq tuần tra đường phố Kuwait ngày 4/8/1990. Ảnh: AP

Theo trang History. com, lý giải cho việc ra lệnh quân đội tiến công Kuwait tháng 8/1990, Tổng thống Iraq công bố Kuwait là một nhà nước do thực dân phương Tây dựng lên bên ngoài bờ biển Iraq. Trên thực tiễn, Kuwait đã được quốc tế công nhận là một thực thể riêng không liên quan gì đến nhau từ trước khi Iraq được Anh xây dựng dưới sự chuyển nhượng ủy quyền của Hội quốc liên sau Thế chiến thứ nhất .
Sau công bố của ông Saddam Hussein, Iraq khởi đầu tập trung chuyên sâu quân đội ở biên giới giáp Kuwait. Nhận thấy tình thế ” nước sôi lửa bỏng “, Tổng thống Ai Cập Hosni Mubarak lên tiếng lôi kéo đàm phán giữa Iraq và Kuwait nhằm mục đích tránh sự can thiệp của Mỹ hay những cường quốc khác ngoài Vùng Vịnh. Thế nhưng, ông Hussein đã cắt đứt đàm phán chỉ sau hai giờ .

Iraq tấn công

Ngày 2/8/1990, Tổng thống Hussein ra lệnh quân đội tiến công nước láng giềng Kuwait. Ông dự trù rằng những nước Arab sẽ ủng hộ quyết định hành động của mình, đồng thời không lôi kéo những lực lượng bên ngoài ngăn ngừa đại chiến, tuy nhiên nó hóa ra là một phép tính sai lầm đáng tiếc. 2/3 trong số 21 thành viên của Liên đoàn Arab liền lên án hành vi gây hấn của Baghdad. Quốc vương Saudi Arabia và cơ quan chính phủ lưu vong của Kuwait đã nhờ cậy Mỹ cùng những nước liên minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương ( NATO ) giúp sức .
Đúng 1 giờ sáng, 3 sư đoàn của bộ chỉ huy những lực lượng Vệ binh Cộng hòa ( RGFC ) đã vượt biên giới tiến công vào Kuwait, một sư đoàn bộ binh cơ giới và một sư đoàn thiết giáp thực thi cuộc tiến công theo hướng nam dọc theo trục Sapwan-Abdally, tiến tới đèo Al-Jalra. Một sư đoàn thiết giáp khác tiến công yểm trợ từ phía tây. Cùng lúc, vào 1 giờ 30 phút, một lực lượng tác chiến đặc biệt quan trọng thực thi cuộc tiến công tiên phong vào TP. hà Nội Kuwait City – một cuộc tiến công bằng trực thăng vào những cơ sở chủ chốt của chính phủ nước nhà Kuwait .
Trong khi đó, những đội biệt kích đổ xô bằng đường thủy tiến công vào hoàng cung của quốc vương và những cơ sở quan trọng khác của Kuwait. Quốc vương nước này đã kịp trốn sang Saudi Arabia, nhưng người em trai của thiệt mạng khi quân Iraq tiến công vào hoàng cung Dasman. Đến tối 2/8, xe tăng của Iraq đã tiến về phía nam dọc theo bờ biển để đánh chiếm những hải cảng .
Ngày 6/8, quân đội Iraq liên tục củng cố và bổ trợ lực lượng. Vào thời gian này, tối thiểu 11 sư đoàn Iraq đã ở hoặc đang tiến vào Kuwait với quân số lên tới 200.000 người, được trên 2000 xe tăng yểm trợ .
Chú thích ảnh
Bản đồ đất nước Kuwait cho thấy đường biên giới với Iraq và Saudi Arabia. Ảnh:: CIA

Mỹ và đồng minh tham chiến

Tổng thống Mỹ George H.W. Bush và hàng loạt nước phương Tây ngay lập tức chỉ trích cuộc xâm lăng của Iraq. nhà nước Anh và Liên Xô cũ cũng vậy. Đáng quan tâm, Kuwait chính là đối tác chiến lược xuất khẩu dầu mỏ lớn của Mỹ .
Ngày 3/8/1990, Liên Hiệp Quốc nhu yếu Iraq lập tức rút quân. Ba ngày sau, Quốc vương Fahd gặp Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Richard Cheney để nhờ tương hỗ. Ngày 8/8, nhà nước Iraq chính thức sáp nhập Kuwait, gọi vương quốc này là “ tỉnh thứ 19 ” của Iraq. Cũng hôm đó, phi đội tiêm kích tiên phong của Không quân Mỹ hạ cánh xuống Saudi Arab nhằm mục đích gây dựng lực lượng cho chiến dịch chống Iraq. Những chiếc chiến đấu cơ này được hộ tống bởi binh sĩ NATO, Ai Cập và một vài nước Arab khác, nhằm mục đích tạo ra một liên quân đối phó với rủi ro tiềm ẩn Iraq tiến công Saudi Arabia .
Chú thích ảnh
Tổng thống George H.W. Bush gặp gỡ binh sĩ tại Saudi Arabia dịp Lễ Tạ ơn tháng 11/1990. Ảnh: defense.gov

Tại Kuwait, Iraq tăng lực lượng chiếm đóng lên khoảng 300.000 binh sĩ. Trong nỗ lực để lôi kéo sự ủng hộ từ thế giới Hồi giáo, nhà lãnh đạo Hussein tuyên bố một cuộc thánh chiến chống lại liên quân. Ông chủ động liên kết đồng minh với người Palestine bằng lời đề nghị sơ tán Kuwait đổi lại việc Israel rút khỏi các vùng lãnh thổ chiếm đóng. Khi những nỗ lực trên đều thất bại, Hussein vội vàng ký kết một thỏa thuận hòa bình với Iran cũng như huy động toàn lực quân đội. 

Nhiều tuần trôi qua, những bên đều hiểu rõ rằng Tổng thống Hussein không hề có dự tính từ bỏ. Ngày 29/11/1990, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ( HĐBA LHQ ) phát hành Nghị quyết 678 cho Tổng thống Iraq thời hạn 6 tuần lễ trước khi liên quân do Mỹ đứng vị trí số 1 được phép sử dụng mọi phương tiện đi lại thiết yếu để đẩy quân đội Iraq khỏi Kuwait. Hạn chót để Baghdad hành vi là ngày 15/1/1991 .
Vào tháng 1 năm đó, quân số những lực lượng chuẩn bị sẵn sàng giáp đấu với Iraq vào lúc 750.000 lính, trong đó có 540.000 lính Mỹ cùng binh sĩ 38 nước gồm Anh, Pháp, Đức, Liên Xô, Nhật Bản, Ai Cập, Saudi Arabia và những vương quốc Arab khác …
Sau cùng, nhà chỉ huy Hussein phủ nhận nhượng bộ. Chiến tranh Vùng Vịnh leo thang ngày 17/1/1991 bằng một cuộc không kích khổng lồ, được biết đến dưới tên gọi Chiến dịch Bão táp Sa mạc .
Chú thích ảnh
Sư đoàn kỵ binh số 1 Mỹ triển khai trên sa mạc Saudi Arabia ngày 4/11/1990. Ảnh: AP

Sa mạc nổi bão

Nửa đêm 17/1/1991 ở Iraq cũng là lúc yêu cầu của LHQ hết hạn. Lầu Năm Góc chuẩn bị khởi động chiến dịch tấn công buộc Iraq phải rút khỏi nước láng giềng giàu dầu mỏ sau 5 tháng chiếm đóng.
Vào lúc 16h30 giờ bờ Đông nước Mỹ, những chiếc máy bay chiến đấu đầu tiên xuất kích từ các hàng không mẫu hạm của Mỹ và Anh ở ngoài khơi Vịnh Ba Tư lao vào không phận Iraq và oanh tạc các mục tiêu.

Và sau 17 giờ bay, 7 “ pháo đài bay ” B-52, cất cánh từ địa thế căn cứ không quân Barkdale ở Los Angeles, đã đáp xuống Trung Đông vào ngày 16/1, mang theo tên lửa hành trình dài dẫn đường bằng xác định vệ tinh đã dội bom những trụ sở chỉ huy, nhà máy điện, cơ sở phục vụ hầu cần và trạm điện thoại thông minh của Iraq .
Chú thích ảnh
Máy bay chiến đấu F-16A, F-15C và F-15E bay trên các giếng dầu bị đốt cháy ở Kuwait trong Chiến dịch Bão táp Sa mạc. Ảnh: defense.gov

Suốt đêm đó, những máy bay của liên minh quân sự do Mỹ đứng vị trí số 1 đã ném bom rải thảm những tiềm năng ở trong và xung quanh Baghdad, trong đó có xí nghiệp sản xuất vũ khí cùng những mỏ dầu. Cùng lúc đó, quốc tế theo dõi sự kiện trên qua truyền hình vệ tinh trực tiếp. Vào lúc 19 h00, chiến dịch mang mật danh Bão táp Sa mạc chính thức được công bố tại Nhà Trắng .
Tướng Mỹ Norman Schwarzkopf đã chỉ huy liên quân gồm lực lượng của 40 vương quốc. Chiến dịch này là dịp phương Tây phô diễn thế mạnh về công nghệ tiên tiến quân sự chiến lược văn minh gồm có máy bay ném bom tàng hình, tên lửa hành trình dài, bom mưu trí dẫn đường đúng chuẩn và thiết bị ném bom tầm nhiệt đêm hôm .
Trong 6 tuần tiếp theo, liên quân mở cuộc không chiến quy mô khổng lồ nhắm vào những hạ tầng dân sự và quân sự chiến lược trọng điểm của Iraq, trong khi chỉ phải đương đầu với sự kháng cự yếu ớt từ lực lượng phòng không của vương quốc Trung Đông này. Máy bay chiến đấu Mỹ cùng liên quân đã xuất kích trên 18.000 lần, tiến hành trên 116.000 trận không chiến và thả 88.500 tấn bom. Các lực lượng mặt đất của Iraq kháng cự rất yếu ớt và rơi vào thực trạng bất lực vào thời gian đó .
Biện pháp trả đũa đáng chăm sóc nhất của nhà chỉ huy Hussein là tiến công bằng tên lửa SCUD nhằm mục đích vào Israel và Saudi Arabia. Ông Hussein kỳ vọng rằng những cuộc tiến công tên lửa sẽ kích động Israel tham gia vào vụ xung đột, do đó phân tán sự ủng hộ của quốc tế Arab vào chiến dịch của Mỹ. Tuy nhiên, theo nhu yếu của Mỹ, Israel vẫn đứng ngoài cuộc chiến .

Bão táp Sa mạc cũng là lần đầu tiên hệ thống tên lửa MIM-104C Patriot của Mỹ được đưa vào thực chiến, nhằm đánh chặn tên lửa SCUD do Iraq phóng vào Israel. Sự kiện này chứng kiến sự “ra mắt” của các loại vũ khí tàng hình, tên lửa dẫn đường chính xác và hỗ trợ không gian trên chiến trường. Ngoài ra, Chiến tranh Vùng Vịnh cũng ghi dấu ấn với các khái niệm tấn công mới, chẳng hạn như “chiến tranh song song” và “chiến tranh dựa trên hiệu ứng”.

Chú thích ảnh
Đoàn xe tăng T-60 của Iraq khai hỏa trong Chiến dịch Bão táp Sa mạc. Ảnh: AP

Vào ngày 24/2, liên quân tiến hành cuộc tiến công quy mô lớn trên bộ với mật danh “ Thanh kiếm Sa mạc ”. Các lực lượng vũ trang được trang bị nghèo nàn của Iraq nhanh gọn bị áp đảo. Kuwait được giải phóng trong vòng chưa đầy 100 tiếng đồng hồ đeo tay. Phần lớn những lực lượng của Iraq đã đầu hàng, tháo chạy hoặc bị tàn phá. Ngày 27/2, đài phát thanh của Baghdad công bố Iraq sẽ tuân theo nghị quyết của LHQ.
Ngày 28/2, Tổng thống Bush công bố ngừng bắn, kết thúc chiến dịch tiến công của liên quân. Theo những pháp luật độc lập mà ông Hussein gật đầu sau đó, Iraq sẽ công nhận chủ quyền lãnh thổ của Kuwait và vô hiệu toàn bộ những loại vũ khí tiêu diệt hàng loạt ( gồm có vũ khí hạt nhân, sinh học và hóa học ) .
Theo tờ USA Today, Chiến tranh Vùng Vịnh là một trong những đại chiến tốn kém nhất Mỹ từng tham gia. Trong thời hạn 7 tháng, Washington đã tiêu 116,6 tỷ USD và tổn thất 383 binh sĩ. Ước tính có khoảng chừng 8.000 đến 10.000 lính Iraq đã thiệt mạng, tương tự 50% lực lượng trên bộ, gấp nhiều lần so với số lượng trên 300 người của lực lượng liên quân .

Related Posts

About The Author